Wystąpienie z Unii Europejskiej – procedura podejmowania decyzji w Unii Europejskiej na przykładzie wystąpienia z niej Państwa Członkowskiego

Sieci i przyłącza – roszczenie o przeniesienie własności urządzeń i zapłatę wynagrodzenia
Wrzesień 21, 2016
Udział objęty za wkład należący do majątku wspólnego małżonków wchodzi w skład tego majątku
Październik 3, 2016

Wystąpienie z Unii Europejskiej – procedura podejmowania decyzji w Unii Europejskiej na przykładzie wystąpienia z niej Państwa Członkowskiego

Postępowanie w sprawie wystąpienia Państwa Członkowskiego z Unii Europejskiej zostało uregulowane w art. 50 Traktatu o Unii.

Państwo zamierzające wystąpić z Unii notyfikuje swój zamiar Radzie Europejskiej. Prowadzenie negocjacji z tym Państwem i zawarcie umowy określającej warunki wystąpienia należy do Unii. W imieniu Unii czyni to Rada, powołując negocjatora lub przewodniczącego zespołu negocjatorów. Należy przypomnieć, że Rada Europejska i Rada Unii prowadząca negocjacje i zawierająca umowy to nie są tożsame organy. Zgodnie z art. 15 Traktatu o Unii, Rada Europejska nie pełni funkcji prawodawczej, a jedynie nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne kierunki i priorytety polityczne. Składa się z szefów państw lub rządów Państw Członkowskich, jej przewodniczącego oraz przewodniczącego Komisji. Z kolei Rada Unii, zgodnie z art. 16 Traktatu pełni, wspólnie z Parlamentem Europejskim, funkcje prawodawczą i budżetową oraz funkcję określania polityki i koordynacji zgodnie z warunkami przewidzianymi w Traktatach. Składa się z przedstawicieli ministrów z każdego Państwa Członkowskiego, upoważnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu rządu Państwa Członkowskiego oraz do wykonywania prawa głosu.

Zasady przeprowadzania negocjacji z Państwem zamierzającym wystąpić z Unii określa art. 218 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z tym przepisem Komisja lub, jeżeli przewidywana umowa dotyczy wyłącznie lub głównie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, przedstawia swoje zalecenia Radzie, która podejmuje decyzję upoważniającą do podjęcia rokowań oraz, w zależności od przedmiotu przewidywanej umowy, mianującą negocjatora lub przewodniczącego zespołu negocjatorów Unii.

Ostatecznie umowa jest zawierana w imieniu Unii przez Radę. Rada podejmuje uchwałę większością kwalifikowaną. Tą większość określa się zgodnie z artykułem 238 ustęp 3 litera b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Od 1 listopada 2014r. (tj. od wejścia w życie postanowień traktatu z Lizbony), jeżeli Rada nie stanowi na wniosek Komisji lub wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, w przypadku gdy w zastosowaniu Traktatów, nie wszyscy członkowie Rady biorą udział w głosowaniu, większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 72% członków Rady reprezentujących uczestniczące Państwa Członkowskie, których łączna liczba ludności stanowi co najmniej 65% ludności tych Państw. Do zawarcia umowy konieczna jest również zgoda Parlamentu Europejskiego (art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii). Parlament podejmuje decyzję o wydaniu zgody na porozumienie w sprawie wystąpienia z Unii większością oddanych głosów (art. 82 Regulaminu Parlamentu Europejskiego).

W okresie przejściowym tj. między 1 listopada 2014 roku a 31 marca 2017 roku przewidziano odstępstwa od powyższego sposobu podejmowania uchwał. Zgodnie z postanowieniami dotyczącymi większości kwalifikowanej do Traktatu z Lizbony, w tym okresie, jeżeli przyjęcie uchwały wymaga większości kwalifikowanej, członek Rady może zażądać, by uchwała ta została przyjęta większością kwalifikowaną określoną w ustępie 3. Stosuje się wówczas system tzw. głosów ważonych. Każdemu Państwu Członkowskiego została przyznana odpowiednia liczba głosów. Do podjęcia uchwał, które na mocy Traktatów winny zostać przyjęte na wniosek Komisji, potrzebne jest co najmniej 255 głosów „za”, oddanych przez większość członków. W innych przypadkach uchwały wymagają do ich przyjęcia co najmniej 255 głosów „za”, oddanych przez co najmniej dwie trzecie członków. Jeżeli akt ma zostać przyjęty przez Radę Europejską lub Radę większością kwalifikowaną, członek Rady Europejskiej lub Rady może zażądać sprawdzenia, czy Państwa Członkowskie stanowiące tę większość kwalifikowaną reprezentują co najmniej 62% ogółu ludności Unii. Jeżeli okaże się, że warunek ten nie został spełniony, dany akt nie zostaje przyjęty.

Członek Rady Europejskiej i Rady reprezentujący Państwo Członkowskie, które występuje z Unii, nie bierze udziału w obradach ani w podejmowaniu decyzji Rady Europejskiej i Rady dotyczących tego Państwa.

Od dnia wejścia w życie umowy o wystąpieniu lub, w przypadku jej braku, dwa lata po notyfikacji, o której mowa w art. 50 ust. 2 Traktatu o Unii, do Państwa występującego przestają mieć zastosowanie Traktaty. Dwuletni okres może zostać przedłużony przez Radę Europejską w porozumieniu z danym Państwem Członkowskim, co wymaga jednomyślnej decyzji.

Państwo, które wystąpiło z Unii może ponownie do niej przystąpić. Wniosek o przyjęcie podlega jednak normalnej procedurze, o której mowa w art. 49 Traktatu o Unii.